Blog

 ‘“Jij bent van Lotje getikt!”, “Die is gestoord!”, “Dat is helemaal idioot!”, “Compleet doorgedraaid!”, “Die is waanzinnig”, “Die is niet goed bij zijn hoofd!”, “Die is echt ziek!” Zulke uitspraken zijn snel gedaan. Vaak drukken ze alleen de afkeer en afweer uit ten opzichte van het onbekende en ongewone. Of het is zo dat iemand het gedrag van een andere mens niet kan of wil begrijpen.

Er zijn gekke gedragingen, die verborgen in maatschappelijke uithoeken tot bloei komen of gewoon niet opvallen omdat iedereen eraan meedoet. Denk bijvoorbeeld aan de kunstenaar die werkt als een bezetene aan zijn idee van een allesomvattend kunstwerk. Een wetenschapper die aan een theorie werkt zonder ook maar te luisteren naar enige kritiek. Een berekenende, koele zakenman die zijn keuzes maakt aan de hand van zijn horoscoop. Een politicus die plannen heeft om de wereld te veroveren. Een gelovig mens die ervan overtuigd is dat hij in opdracht van God handelt als hij anderen met een bom de dood injaagt.

Slechts een klein groepje mensen met een idee-fixe of een waanvoorstelling komen in contact met de politie, met de psychiatrie en de psychotherapie. Velen worden uitgelachen, anderen heimelijk aanbeden en weer anderen kunnen rekenen op verering door velen.

Het voorbeeld van Adolf Hitler laat zien dat een mens zijn grootheids waan zo kan uitleven dat miljoenen hem daarin steunen of hem laten begaan. Pas na het einde van verloren oorlogen begint het tot hen door te dringen in welke waan ze zijn beland en tot welke gruwelijke daden ze daardoor in staat waren. De waanzin van oorlog, volkeren moord of terreur wordt helaas pas duidelijk als de daders als verdoofd bij de resultaten stilstaan: de lijken, de verwoeste steden en landstreken, het verlies aan eer en zelfachting.

(…) Tot de normale en alledaagse vormen van verwarring bij de mens behoort ook de droom. In dromen kunnen we vliegen, kunnen mensen veranderen in dieren of planten, stroomt water omhoog. We doorleven sterke angsten en achtervolgingen en realiseren grote wensen en begeerten. Elke nacht vindt dit schouwspel plaats in de ziel van de mens. Slaaponderzoek heeft vastgesteld dat diegenen die niet dromen, op den duur psychische problemen krijgen. Hebben we deze waanzin in de nacht nodig, om overdag ‘normaal’ te blijven?

(…) Is het werkelijk zo vreemd om stemmen te horen? Of als je wakker bent heel aanschouwelijke beelden te hebben? Of aan zelfmoord te denken?  Of aan de gedachte iemand iets aan te willen doen? Onze hersenen zijn elke minuut van de dag op verschillende niveaus aan het werk, die elk apart en soms parallel hun informatie opnemen en verwerken. Wanneer we ‘naar binnen gaan’ en ons concentreren, hoeveel gedachten komen er dan niet naar boven die we liever niet met iemand willen delen!

Wat is het verschil tussen normale beelden en stemmen die je waarneemt als je wakker bent, en de stemmen en hallucinaties die als duidelijke voor maar één uitleg vatbare symptomen gelden van een psychose of schizofrenie? Welk mens kan met zekerheid zeggen dat hij nooit en in geen enkele situatie zichzelf of iemand iets aan zal aandoen? Waar liggen de grenzen tussen ‘normaal’ en ‘gek’?’

UIT: Franz Ruppert, De verborgen boodschap van psychische stoornissen. De waarheid heelt de waan. Eeserveen 2009 (blz. 22, 23)