Blog

‘Nadat ik begonnen was de verschijningsvormen van waanzin bij individuele personen te bestuderen, ben ik zonder uitzondering elke keer terechtgekomen bij hun familie van herkomst als oorzaak. Vaak lagen de oorzaken van de verwarring in de generatie van de ouders en soms drie of zelfs vier generaties in de familie terug. Er werd ook zichtbaar dat bepaalde maatschappelijke omstandigheden inwerken op het leven in deze familiesystemen en hun lot mede bepalen.

De kernvraag die ik probeer te beantwoorden is: wat zorgt er voor verwarring in familiaire bindingssystemen? Onder welke bijzondere voorwaarden raakt iemand in zulke families verward in zijn ziel, waanzinnig en gek?

DE PSYCHOSE ALS SYMPTOOM

Op deze manier ben ik tot de theorie gekomen dat een psychose een zichtbaar symptoom is van de in het verborgen werkende verwarring in een bindingssysteem van de ziel. In de regel is dat de familie.

In de eerste plaats zijn de bindingen van de ziel in een familie dan dus verward en met elkaar in tegenspraak. De verwarde persoon is slechts de drager van de symptomen in deze familie. Bij hem uit zich de door bepaalde gebeurtenissen veroorzaakte verwarring in zijn familie systeem, in zijn voelen, denken en handelen als persoonlijke verwarring.

Een psychose is in mijn ogen echter alleen een symptoom en niet de oorzaak. Net als koorts niet de eigenlijke ziekte is maar een aanwijzing voor een ziekte. Koorts zelf heeft een belangrijke signaal en beschermingsfunctie van het gehele organisme. En zoals door onderdrukking van koorts de infectie niet kan worden genezen, zo lukt het mijns inziens ook niet door de psychose te onderdrukken de verwarring van de ziel te verhelpen.

Ik zou deze parallel zelfs nog verder willen doorvoeren: zoals koorts gezien kan worden als een poging tot zelfheling van het lichamelijke immuunsysteem, zo kan men een psychose als een poging van het immuunsysteem van de ziel zien om met zichzelf in het reine te komen. Omdat het begrip ziel niet alleen betrekking heeft op een individuele persoon, kan ook de ‘heling’ van een psychose niet alleen met het oog op de betrokken symptoomdrager beschouwd worden. (…)

PRAKTISCHE GEVOLGEN?

Het is vaker beloofd dat men nu eindelijk de oorzaak van waanzin zou onthullen. Consequent vertaald zou dit inzicht tot een oplossing voor de betrokkene en de samenleving moeten leiden. Alle pogingen daartoe zijn echter tot nu toe gestrand. De waanzin leeft voort in elke samenleving.

Ik weet enerzijds dat ik al veel patiënten geholpen heb door hun waanzin als symptoom van een verwarring in hun familieziel te zien. Ik zie echter ook dat er grenzen zijn aan de mogelijkheden mensen psychotherapeutisch te bereiken. Af en toe zijn de krachten die een opening van de ziel tegenwerken, te groot. Dit geldt in het bijzonder bij diegenen die een zware schuld op zich hebben genomen en weigeren de verantwoording daarvoor zelf te gaan dragen.

Ik vermoed dat mensen het om die reden zo moeilijk vinden om psychosen te begrijpen en dat psychosen daarom in plaats van als iets diep menselijks gezien worden als een mysterieuze ‘ziekte’ of ‘een gesel Gods’. Ook begrijp ik ondertussen dat maatschappelijk vele middelen aangewend worden om de afgrond van de ziel, die zich bij psychoses openbaart, toe te dekken.

Ik ben me daarom zeer bewust van de grenzen van de praktische behandelingsmogelijkheden bij deze zware vorm van zielsverwarring. Verder reikende veranderingen op dit gebied kunnen door passende theorieën en inzichten slechts voorbereid worden. Ze zullen pas een grotere omvang krijgen als het mensbeeld in een samenleving fundamenteel is veranderd.

GRONDSLAGEN VOOR EEN SYSTEMATISCHE PSYCHOTRAUMATOLOGIE

Het oorspronkelijke doel was om mijn inzichten in de oorzaken van psychoses openbaar te maken. Het is echter tot een project uitgegroeid dat de klassieke psychiatrische ziektebeelden vanuit een goede theoretische achtergrond wil verklaren. Dit theoretische concept berust op twee wezenlijke begrippen: binding en trauma. Hieruit zijn naar mijn mening ook fenomenen zoals panische angst, depressies, verslavingen of psychosomatische klachten sluitend te verklaren. Daarom komen ook zielsconflicten ter sprake waarvoor de psychiatrie de laatste tijd steeds vaker de diagnose borderline persoonlijkheids-stoornis stelt (Kernberg, Dulz en Sachsse 2000).’

UIT: Franz Ruppert, De verborgen boodschap van psychische stoornissen. De waarheid heelt de waan. Eeserveen 2009 (blz. 33, 34)